Hüceyrə kəşfinin qısa tarixi
HÜCEYRƏ KƏŞFININ QISA TARIXI
1590-cı ildə hollandiya optik üstalar olan ata, oğul Hans və Zaxariya Yansenlər tərəfindən optik linzalar kəşf edilmişdir. Bundan sonra isə göy cisimlərini müşahidə etmək üçün optik cihazlar və nəhayət primitiv quruluşlu mikroskop yaradilmişdir.
Hüceyrə isə ilk dəfə 1665-ci ildə Robert Hük tərəfmdən kəndalaş gövdəsinə böyüdücü linzalarla baxarkən kəşf edilmişdir.
1680-ci ildə həvəskar fızik-optik Anton Levenhuk mikroskop vasitəsi ilə təkhüceyrəli orqanizmləri kəşf etmişdir.
1830-cu ildə Y.Purkinye hüceyrənin əsas hissəsi olan protoplazmanı kəşf etdi. Purkinyenin kəşfmə kimi hüceyrənin əsas hissəsi qılaf sayılırdı.
1831-ci ildə ingilis botaniki R.Braun hüceyrədə nüvənin olmasmı müəyyən etdi.
1838-ci ildə bütün canlılarm hüceyrəli quruluşu haqqmdakı fıkir tam nəzəriyyə şəklində botanik Matias Şleyden və zooloq Teodor Şvani tərəfmdən əsaslandırılmışdır.
1840-cı ildə rus botaniki Jemznov tradeskansiya bitkisinin tükcüklərində hüceyrənin bölünməsini müşahidə edərək bu prosesi çox gözəl şəkillərlə nümayiş etdirmişdir.
Nüvənin kariokinez və yaxud mitoz bölünməsi ilk dəfə Moskva Universitetinin professoru, botanik İ.D.Çistyakov tərəfindən 1874-cü ildə qatırquyruğu bitkisinin və plaunların üzərində təsvir edilmişdir.
Rus alimi V.İ.Belyayev 1790-98-ci illərdə reduksion bölünməni kəşf etmişdir.
XIX əsrin sonunda, 1898-ci ildə rus alimi S.Q.Navaşin örtülütoxumlu bitkilərdə ikiqat mayalanmanı kəşf etmişdir.
XIX əsrin sonlannda hüceyrənin əsas struktur komponentləri öyrənildi, 1866-1888-ci illərdə xromosomlar, 1883-cü ildə xloroplastlar, 1890-cı ildə mito-xondrilər və 1898-ci ildə isə holci kompleksi kəşf edildi.
Hüceyrənin öyrənilmə tarixində təkanlı inkişaflardan biri də 1933-cü ildə elektron mikroskopunun kəşfı oldu.
1590-cı ildə hollandiya optik üstalar olan ata, oğul Hans və Zaxariya Yansenlər tərəfindən optik linzalar kəşf edilmişdir. Bundan sonra isə göy cisimlərini müşahidə etmək üçün optik cihazlar və nəhayət primitiv quruluşlu mikroskop yaradilmişdir.
Hüceyrə isə ilk dəfə 1665-ci ildə Robert Hük tərəfmdən kəndalaş gövdəsinə böyüdücü linzalarla baxarkən kəşf edilmişdir.
1680-ci ildə həvəskar fızik-optik Anton Levenhuk mikroskop vasitəsi ilə təkhüceyrəli orqanizmləri kəşf etmişdir.
1830-cu ildə Y.Purkinye hüceyrənin əsas hissəsi olan protoplazmanı kəşf etdi. Purkinyenin kəşfmə kimi hüceyrənin əsas hissəsi qılaf sayılırdı.
1831-ci ildə ingilis botaniki R.Braun hüceyrədə nüvənin olmasmı müəyyən etdi.
1838-ci ildə bütün canlılarm hüceyrəli quruluşu haqqmdakı fıkir tam nəzəriyyə şəklində botanik Matias Şleyden və zooloq Teodor Şvani tərəfmdən əsaslandırılmışdır.
1840-cı ildə rus botaniki Jemznov tradeskansiya bitkisinin tükcüklərində hüceyrənin bölünməsini müşahidə edərək bu prosesi çox gözəl şəkillərlə nümayiş etdirmişdir.
Nüvənin kariokinez və yaxud mitoz bölünməsi ilk dəfə Moskva Universitetinin professoru, botanik İ.D.Çistyakov tərəfindən 1874-cü ildə qatırquyruğu bitkisinin və plaunların üzərində təsvir edilmişdir.
Rus alimi V.İ.Belyayev 1790-98-ci illərdə reduksion bölünməni kəşf etmişdir.
XIX əsrin sonunda, 1898-ci ildə rus alimi S.Q.Navaşin örtülütoxumlu bitkilərdə ikiqat mayalanmanı kəşf etmişdir.
XIX əsrin sonlannda hüceyrənin əsas struktur komponentləri öyrənildi, 1866-1888-ci illərdə xromosomlar, 1883-cü ildə xloroplastlar, 1890-cı ildə mito-xondrilər və 1898-ci ildə isə holci kompleksi kəşf edildi.
Hüceyrənin öyrənilmə tarixində təkanlı inkişaflardan biri də 1933-cü ildə elektron mikroskopunun kəşfı oldu.
Yorumlar
Yorum Gönder